اخیرا سازمان جهانی تجارت در گزارشی به مرور دستاوردهای موافقتنامه فناوری اطلاعات پرداخته و راه های بسط این موافقتنامه را بررسی كرده است.

محسن شریعتی نیا، عضو هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی

موافقتنامه فناوری اطلاعات با اعلامیه كنفرانس وزیران تجارت با مشاركت 29 عضو در سال 1996 در سنگاپور شكل گرفت و از ابتدای سال 1997 اجرایی شد. فناوری اطلاعات نه تنها از لحاظ نقش كلیدی كه در اقتصاد اطلاعاتی امروز دارد، واجد اهمیت است، بلكه بر مبنای این گزارش، تجارت این بخش نیز در 15 سالی كه از امضای موافقتنامه تجارت فناوری اطلاعات می گذرد به سرعت رشد كرده است. به طوریكه از سال 1996 تاكنون صادرات فناوری اطلاعات در جهان سه برابر شده و به 4/1 تریلیون دلار رسیده است. به بیان دیگر در وضعیت كنونی تجارت فناوری اطلاعات، 5/9 درصد از كل تجارت كالایی در جهان را تشكیل می دهد. این موافقتنامه را تاكنون 74 كشور از اعضای سازمان جهانی تجارت امضا كرده‌اند كه بیشتر آنان كشورهای در حال توسعه اند. بر مبنای داده های گزارش، كشورهای عضو این موافقتنامه 97 درصد تجارت فناوری اطلاعات را در اختیار دارند.
نكته مهمی كه در این گزارش می توان به آن اشاره كرد، جایگاه بازیگران مختلف در تجارت فناوری اطلاعات به عنوان پیشرفته ترین بخش اقتصاد جهانی در شرایط كنونی است. بررسی ها نشان می دهد از سال 1996 تا كنون جایگاه بازیگران در این عرصه به شدت تغییر كرده است. در دهه 1990 كه دهه آغازین انقلاب اطلاعاتی بود به طور طبیعی كانون‌ های سنتی فناوری یعنی آمریكا، اروپا و ژاپن سهم عمده ای( 66 درصد) از صادرات جهانی را به خود اختصاص می دادند.
در این راستا به موازاتی كه فناوری اطلاعات تغییر كرده و پیچیده شده است، جایگاه بازیگران مختلف در تجارت آن نیز تغییر یافته است. آنگونه كه آمارها نشان می‌دهد، چین به سرعت جایگزین قدرت های سنتی در این حوزه شده و در سال 2010، 27 درصد از كل صادرات فناوری اطلاعات در جهان را به خود اختصاص داده است. افزون بر این برخی دیگر از كشورهای آسیایی نیز قدرت‌های سنتی این حوزه را به چالش كشیده‌اند.
نكته مهمی كه با دقت در روند تجارت فناوری اطلاعات در 15 سال اخیر می توان گفت این است كه تجارت این حوزه تنها در اختیار معدودی از كشورهاست، كشورهایی كه همگی از اعضای موافقتنامه فناوری اطلاعات هستند.

 منبع: شاتا