آموزش و اطلاع رسانی امور گمركی

بدون تردید از رهگذر اجرای این طرح، امكان ارائه خدمات گمركی بهینه، تعامل كارآمد با سازمان‌های همجوار و بین‌المللی گمركی و صیانت شایسته از حقوق دولت، جامعه و سایر ذی‌نفعان كلیدی میسر خواهد شد و از این طریق می‌توان به كسب بیشتر رضایت صاحبان منافع پرداخت.

 البته دستیابی به گمرك الكترونیك، اصلاح قوانین و مقررات، توانمندسازی نیروی انسانی، اصلاح فرآیندها و رویه‌های گمركی و اصلاح شیوه‌های نوین مدیریتی مبتنی بر ریسك از مفاد اجرای طرح جامع گمرك نوین (نگین) است كه این طرح اهمیت ویژه‌ای در اصلاح و تحول هدفدار سازمان گمرك در تمامی ابعاد آن دارد.

نكته حائز اهمیت این است كه طرح جامع گمرك فراتر از یك نقشه جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT Master Plan) است و تمام اركان كلیدی سازمان را از زوایای مختلف آن شامل می‌شود.

مدیریت(اعمال مدیریت نوین و كارآمد در راستای به‌كارگیری بهینه كلیه منابع سازمانی)، فناوری(ارتقا دادن و به ‌روز كردن فناوری‌های مورد استفاده در سازمان با توجه ویژه به فناوری اطلاعات)، منابع انسانی(بهسازی، آموزش و توسعه منابع انسانی به‌ عنوان یكی از كلیدی‌ترین سرمایه‌های مورد استفاده در سازمان)، فرآیندها(شناسایی، بازنگری و اصلاح فرآیندهای سازمان و مدیریت آنها) و مقررات(مطالعه و بررسی مقررات گمركی و پیشنهاد بهینه‌سازی آنها) از محورهای اصلی این طرح است.

اهداف كلان طرح

افزایش رضایتمندی صاحبان منافع از طریق اعمال روش‌های نوین و تسهیل و تسریع در فرآیندهای وصول درآمدهای گمركی با هدف تكریم‌ ارباب‌ رجوع، ارتقای سطح تعاملات با سازمان‌های همجوار و گمركات بین‌المللی و ایجاد بسترهای نوین اطلاعاتی در راستای توسعه همكاری بین‌المللی، اعمال كنترل‌های لازم با تكیه بر بسترهای نوین اطلاعاتی به منظور كاهش ورود كالای قاچاق، تقلبات و تخلفات گمركی و در نتیجه افزایش منافع صنعتگران ملی و ارتقای رضایت شغلی كاركنان از طریق حذف یا كاهش وظایف تكراری و روزمره و در نتیجه ایجاد فرصت برای پرداختن كاركنان به امور مثبت ار مهمترین اهداف این طرح به شمار می‌رود.

"علی بعیدی مفردنیا" مدیر طرح جامع گمرك نوین افزایش درآمدهای گمركی كشور را یكی از اهداف این طرح می‌داند و در این خصوص می‌گوید: این طرح از طریق ایجاد بسترهای لازم جهت تحقق گمرك الكترونیك و در نتیجه تسریع و شفاف‌ سازی نظام وصول درآمدهای گمركی، برقراری ارتباط و تعامل با پایگاه‌های اطلاعاتی سایر سازمان‌های مرتبط، جلوگیری از قاچاق كالا و تخلفات و تقلبات گمركی می‌تواند به افزایش درآمدهای گمركی كمك كند.

وی ادامه داد: كاهش هزینه‌های اجرایی وصول درآمدهای گمركی یكی دیگر از اهداف این طرح است كه با ارتقای كارآیی سازمان از طریق بررسی و اصلاح فرآیندهای مرتبط و در نتیجه كاهش اتلاف وقت و دوباره ‌كاری‌ها و هزینه‌های تحمیلی و ارتقای سطح مكانیزاسیون سیستم‌های مورد كاربرد در سازمان و كاهش هزینه‌های انجام دستی فعالیت‌ها ایجاد می‌شود.

بعیدی مفرد نیا در خصوص پیاده‌ سازی و اجرای این طرح نیز گفت: با توجه به این كه، طرح شامل اجرای طرح طراحی مفهومی و اجرای طرح‌های محوری، با گستره ملی و پشتیبانی است، دامنه موضوعی این طرح دربرگیرنده مطالعات، تحلیل‌های محیط كلان داخلی و خارجی سازمان گمرك است. به گفته وی، در نتیجه امكان تعیین و تعریف طرح‌های مورد نیاز در راستای دستیابی به وضعیت مطلوب سازمان فراهم می‌شود.

وی گفت: البته به منظور اجرای كارآ، اثر بخش و یكپارچه پروژه‌های طرح، باید اقدام به طراحی و اجرای نظامات نظارت و پایش اجرای پروژه‌ها كرد.

 مدیر طرح جامع گمرك نوین ادامه داد: با ارزشیابی دستاوردهای حاصل از اجرای پروژه‌های طرح و ثبت و انتقال دانش كسب شده و پیاده‌سازی مطلوب مدیریت تحول، می‌توان نسبت به موفقیت طرح اطمینان بیشتری داشت.

وی گفت: محدوده زمانی اجرای طرح تا پایان آخرین پروژه طرح بوده و حدود 40 ماه تخمین زده می‌شود.

این مقام مسوول در باره مراحل و زمان‌ بندی كلی طرح نیز گفت: طرح جامع گمرك نوین شامل چهار مرحله است كه مرحله نخست؛ طراحی مفهومی طرح شامل تدوین جزئیات برنامه مدیریت پروژه (PMP)، سازماندهی جلب همكاری متخصصان درون سازمانی و برگزاری جلسه آغازین پروژه، طراحی مفهومی طرح جامع گمرك نوین، ارزیابی وضعیت موجود سازمان (As-Is)، طراحی وضعیت مطلوب، تحلیل شكاف، ارزیابی آمادگی برای تغییر، مطالعات تطبیقی، تدوین نقشه راه، تدوین منشور طرح و منشور پروژه‌های طرح، طراحی نظامات راهبری طرح، طراحی نظامات مدیریت تحول طرح، تدوین "درخواست پیشنهاد (RFP) سامانه یكپارچه گمرك (ICS)"، انجام همه امور فنی و تخصصی در راستای فعال‌سازی قرارداد سامانه یكپارچه گمرك (ICS) است.

به گفته وی، در مرحله دوم نیز قرار است اجرای پروژه‌های محوری شامل حفظ یكپارچگی و كنترل دامنه پروژه‌ها، پیاده ‌سازی نظامات دفتر مدیریت طرح، تجهیز و سازماندهی مطلوب متخصصان و خبرگان، پایش و ارزشیابی پروژه‌های طرح، خلق ارزش ‌افزوده مضاعف از تعاملات، شناسایی، ارتقا و بهره‌گیری از منابع تخصصی گمرك، برقراری هماهنگی‌های مقتضی و مؤثر اركان طرح، مستندسازی طرح و پی‌گیری اخذ تأییدیه‌ها و دستور پرداخت‌ها در دستور كار قرار گیرد.

وی ادامه داد: همچنین در مرحله سوم نیز اجرای پروژه‌های با گستره ملی شامل تدوین گزارش شناخت، تدوین شرح كلی و تفصیلی خدمات، تدوین درخواست پیشنهاد پروژه‌ها، اجرای ارزیابی یا داوری پیشنهادها، طرح‌ریزی انعقاد قراردادها و دریافت پیش‌ پرداخت و تهیه طرح نظارت هر پروژه انجام می‌شود.

بعیدی مفرد نیا درباره مرحله چهارم اجرای این طرح نیز گفت: اجرای پروژه‌های پشتیبانی شامل تعیین صلاحیت كلیه منابع انسانی پروژه‌ها، بررسی تأیید روش انجام كار و برنامه مدیریت پروژه، نظارت بر عملكرد مجریان پروژه‌ها، اعلام رسمی صورت وضعیت عملكرد مجریان پروژه‌ها، بررسی و تحلیل درخواست تغییر دامنه، زمان و مبلغ پروژه‌ها، نظارت بر تست و آزمون پروژه‌ها، طرح ‌ریزی اجرای آزمایشی پروژه‌ها، نظارت بر روند اجرای آزمایشی پروژه‌ها، تحویل‌ گیری نهایی دستاوردهای پروژه، تأیید حسن انجام كار و تعهدات مجریان پروژه‌ها، انتقال دانش و آموخته‌های پروژه‌های طرح به سازمان، مستندسازی پروژه‌ها و تحویل آنها به سازمان، ارزیابی عملكرد نقش‌ آفرینان اصلی پروژه‌ها در مرحله چهارم این طرح اجرایی می‌شود.

دستاوردهای طرح جامع گمرك نوین

البته تدوین نقشه ‌راه طرح گمرك در راستای دستیابی به وضعیت مطلوب، ارتقای ساختار سازمانی، شكل سازماندهی و ضوابط اجرایی در مدیریت سازمان، بهبود فرآیندهای عملیاتی و معماری كلان فرآیندهای فناوری گمرك، ایجاد شفافیت در به ‌كارگیری الزامات، تكالیف قانونی(داخلی و جهانی) گمرك از دستاوردهای حاصل از اجرای طرح جامع گمرك نوین به شمار می‌رود.

همچنین استفاده از روش‌های نوین مدیریتی در فرآیند ترخیص كالا مانند مدیریت ریسك و ارزیابی خطر، استفاده بهینه و مؤثر از سطوح مختلف دانش سازمانی در راستای به‌ كارگیری مدیریت دانش، افزایش رضایتمندی صاحبان منافع یا ذی‌نفعان كلیدی، بهبود وضعیت منابع انسانی، مالی و تكنولوژیك موجود یا قابل تأمین در افق برنامه‌‌ریزی فعلی در هر كدام از حوزه‌های یاد شده، فعال‌ سازی پروژه نرم ‌افزار سامانه یكپارچه گمرك و ارتقای وضعیت سیستم‌های عملیاتی و اطلاعاتی، نرم‌افزار، سخت‌افزار، پایگاه داده‌ها و زیرساخت‌های ارتباطی نیز از دیگر اهداف این طرح است.

"عباس معمارنژاد" رئیس كل گمرك ایران نیز در خصوص اجرای طرح جامع گمرك نوین (نگین) گفت: گمرك در سطح بین‌المللی و ایران دارای دو هدف عمده تسهیل تشریفات به معنای افزایش سرعت و كاهش هزینه بر اساس تقاضای فعالات اقتصادی و از طرفی اجرایی كردن انتظارات دولت در اجرای درست قوانین و مقررات و همچنین نظارت بر ورود و خروج كالا و مسافر از كشور است.

وی با بیان آن كه، دستیابی به این اهداف نیازمند دقت بیشتر در گمرك است، اظهار داشت: برای دستیابی به این اهداف باید در ابعاد مختلف نظیر شیوه‌های مدیریت، قوانین و مقررات، منابع انسانی، فرآیندها و رویه‌های گمركی تغییراتی ایجاد و شیوه‌ها و رویكردهای نوین و مدرنی را برای انجام تشریفات گمركی اجرایی كنیم.

معمارنژاد تصریح كرد: بر همین اساس از سال گذشته بحث اجرای طرح جامع گمرك نوین (نگین) را در دستور كار قرار دادیم و اجرای آن آغاز شده است.

وی گفت: در پایان اجرای این طرح كه 36 ماه زمان برای آن در نظر گرفته شده، گمرك می‌تواند تمام تقاضای فعالان اقتصادی و دولت را اجرایی كند.

وی با بیان آن كه، نباید تصور كرد كه طرح جامع گمرك نوین مترادف با الكترونیكی كردن گمرك است، افزود: الكترونیكی كردن گمرك یكی از اجزای طرح نوین است.

وی گفت: نمی‌توانیم از فناوری‌های نوین، خصوصیات و ویژگی‌های گمرك الكترونیك استفاده كنیم، مگر آن كه مقررات را اصلاح و شیوه‌های نوین مدیریتی مبتنی بر مدیریت ریسك را اجرایی و توانمندی كاركنان را افزایش دهیم.

 منبع: جمهوری اسلامی